उमाच्या मनातलं...

वळण....                               वळण, ज्याला हिंदीत मोड म्हणतात आणि इंग्लिशमध्ये टर्न म्हणतात. हो तेच ते शब्द अनेकदा वापरतो आपण. पण असं असूनही घाबरतो त्यांना सामोरे जाताना.                     वळणा वळणाने होणारा घाटातला प्रवास कोणाला सुख देतो तर कोणाला त्रास. वळण दिशा बदलतं, प्रवाह बदलतं अनेकदा योग्य मार्गावर आणून सोडतं.                     आपण वळणावर थोडे थांबतो, अवघडतो, किंचितसे साशंक होतो. का ? मला वाटतं त्याचं कारण असावं वळणापालिकडे बघता न येण्याची आपली मर्यादा. या वळणापालिकडे आपल्यासाठी काय वाढून ठेवलंय हे माहीत नसल्याने सतत धाकधूक असते मनात. पण म्हणून वळणं टाळता येणार नाहीत. किंबहुना ती टाळूच नयेत असं मला वाटतं. प्रत्येक वळणावर नवीन काहीतरी शिकायला मिळतं. यश मिळतं नाहीतर अनुभवाचं गाठोडं तरी वाढतच.                     असं हे वळण आपल्या आयुष्यात क...

सावळा....... सावळा, ना काळा ना गोरा असा तो म्हणजे सावळा. या वर्णाला एक खूप सुंदर, प्रिय, लडिवाळ, खोडकर तरीही आश्वासक अशी एक किनार आहे एका नावाची. अगदी बरोब्बर ती किनार म्हणजेच ते नाव म्हणजेच कृष्ण!                किती रूपं, किती छटा त्या मधुसूदनाच्या! श्रीकृष्ण संपूर्ण भारतवर्षाचं आराध्य दैवत! तो मनमोहन सर्वांना असं काही मोहून टाकतो की आपण त्याच्यात कधी गुंतलो हे कळतच नाही. हा घनश्याम कधी दुडदुड रांगणारा बाळकृष्ण असतो तर कधी यमुनातीरी मित्रासमावेत खेळणारा नंदलाल असतो. कधी गाईंसोबत वनात रमणारा वनमाळी तर कधी पाव्याची मधूर तान ऐकवणारा मुरलीधर. कधी गोकुलवासीयांच्या रक्षणार्थ गोवर्धन उचलणारा गिरीधर तर कधी कालियामर्दन करणारा कान्हा. हाच तो ज्याने कंस वधून मथुरेला मोकळा श्वास घेऊ दिला आणि हाच तो ज्याने हा मोकळा श्वास टिकावा म्हणून मथुरा सोडली आणि द्वारका बसवली आणि सोबत मिळवली एक पदवी, रणछोडदास! तरुणाईला भावणारा प्रियकर, वृद्धांना आवडणारा योगेश्वर ही सर्व रूपे त्याचीच तर आहेत!                कर्णाच्या औदार्याचे ...

स्मरण पूर्वजांचे                      सध्या पितृपक्ष सुरू आहे. आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करण्याचा हा काळ. आपल्या संस्कृतीत या दिवसांत श्राद्ध क्रियेचे विशेष महत्व आहे. सध्या या विषयावर खुपच चर्चा सुरू आहे. काही जण त्याची खिल्ली उडवतायत तर काही जण त्याचे समर्थन करताना दिसतायत. मला यावर व्यक्त व्हावंसं वाटलं आणि मी व्यक्त होतेय. © उमा जोशी  १८ सप्टेंबर २०१९

पाऊस येताना.......   आज सकाळी उठल्यापासूनच तिचं  बिनसलं होतं. जीवाची नुसती घालमेल होत होती. काय होतंय हे मात्र काही तिच्या लक्षात येत नव्हतं. रोजच्या सवयीने सगळी कामं आटोपली जात होती. त्यात काहीच कसूर नव्हती की गडबड सांडलवंड नाही. सगळं कसा अगदी आखून नीट असंच. पण मन मात्र उद्विग्न.                  काय काय सुरू होतं मनात काहीच नीटसं कळत नव्हतं. का आज असं आपलं मन बंद पुकारतेय हे पण काही कळेना. भांडण झालं नाही की रुसवा , अबोला काहीच नाही या गेल्या काही दिवसात. तरीही ही जीवाची तगमग का होतेय हेच कळत नव्हतं आणि त्याचा च जास्त त्रास होत होता.                  एकीकडे जीवाला ही अशी आच लागलेली आणि दुसरीकडे बाहेरही नुसतं गरम गरम. काहिली झालेली नुसती जीवाची. इतकं सगळं उष्ण झालेलं की चालताना ठाई ठाई मृगजळ दिसत होतं. उष्म वात आणि किरणांचे अपवर्तन यांमुळे सुरू होता हा मृगजळाचा खेळ! सृष्टी आणि मन यांचा एक गुप्त करारच झालाय जणू! ही भौतिक मृगजळे जणू मनाच्या मृगजळाला आव्हानच देत होती. अशी काही विचित्र ...

कृष्ण-सुदामा भेट....               सांदीपनी मुनींच्या आश्रमात भेटलेले हे दोन जीव. एक राजपुत्र तर एक गरीब ब्राह्मण. खरं पाहता त्याच्यात मैत्री व्हावी असं काही साम्य नव्हतंच. पण मनाच्या गाठी पडल्या की मैत्री होतेच.              अतिशय साधा सरळ गरीब स्वभावाचा सुदामा आणि लाघवी मनकवडा असा श्रीकृष्ण. लोभस मैत्री आणि याचे साक्षीदार उद्धव आणि बलराम. चौघे असायचे एकत्र पण मने जुळली ती कृष्ण सुदामाची.              जगराहाटीप्रमाणे शिक्षण संपले आणि सारे पांगले. अनेक वर्षे गेली मध्ये. दरम्यान राम, कृष्ण मथुरा सोडून द्वारकेला आले. सगळ्यांचे संसार बहरले राज्य सुरळीत चालू होतेच. जगभर डंका होता द्वाराकेचा.              पण या सगळ्या काळात काही सुदामा कृष्ण भेटल्याची नोंद नाही. म्हणजे द्वारकेला आल्यावरही खूप वर्षांनी ते दोघे भेटले असावेत. यातून काय कळतंय म्हणजे मला हा ते सांगते.              सुदामा पहिल्यापासूनच परिस्थितीने गरी...

विश्वबंधुत्वाच्या दिशेने एक पाऊल...                 मित्रांनो आज ११ सप्टेंबर. हा दिनांक आणि अमेरिका यांचं एक पक्के नातं आहे. दोन वेगवेगळ्या कारणांनी या दिवशी पूर्ण अमेरिकाच काय पण सारं जगच हादरलं होतं. फक्त एक धक्का सुखद होता तर दुसरा दुःखद. एकाने सर्वांना एकत्र येण्यासाठी साद घातली तर दुसऱ्याने दहशत पसरवली. एकाने सर्वांना प्रेमाने ज्ञानाने आपलेसे केले तर दुसऱ्याने मात्र सगळ्यांना सळो की पळो करून सोडले.                  अगदी अचूक ओळखलंत सगळ्यांनी. ११ सप्टेंबर २००१ या रोजी ओसामा बिन लादेनच्या अल कायदा या दहशतवादी संघटनेने अमेरिकेच्या संरक्षण क्षेत्राशी निगडित अशा पेंटागॉन तसच वर्ल्ड ट्रेड सेंटर या इमारतींवर विमाने वापरून हल्ला केला. अपरिमित वित्त व जीवित हानी झाली आणि साध्य काय झालं तर काहीच नाही. स्वतःचे वर्चस्व सिद्ध करण्याचा हव्यासापोटी निरपराध जीवांचे बळी मात्र गेले.          आणि याच्या अगदी उलट घडलेलं ११ सप्टेंबर १८९३ ला. जागतिक सर्वधर्म सभेत पौर्वात्याचा ज्ञानसूर्य अमे...

              प्राजक्त......                  प्राजक्त किंवा पारिजातक एक स्वर्गीय फूल. हिंदू पुराणानुसार समुद्रमंथनातून मिळालेल्या १४ रत्नांपैकी एक.  लहानसा केशरी देठ आणि स्वच्छ शुभ्र पाकळ्यांचं हे नाजूक फूल आत्यंतिक सुवासिक असतं. केशरी देखाच्या काही छटा या शुभ्र पाकळ्यांवर पण उमटतात कधी कधी. अत्यंत सुरेख सुगंध, मन प्रसन्न करणारा.                 माझ्या बालपणी मुंबईत आमच्या सोसायटीमध्ये एक प्राजक्ताचं झाड होतं. आम्ही बऱ्याच जणी त्याची फुलं वेचायचो. आपल्याला अधिक मिळावीत म्हणून दुसरीला चुकवून लवकर जाणे वगैरे उद्योगही केले. लग्नानंतर सासरी आले. माझं सासर कोकणात त्यामुळे घर; त्याच्या पुढेमागे अंगण सगळं कसं अगदी साग्रसंगीत. घरात प्रवेश करतानाच वाटेवर हा पारिजातक उभा आणि पायाशी प्राजक्तसडा.. त्याक्षणी अगदी राणीच आहोत आपण असं वाटलं..                 तर असा हा मनाला भुरळ घालणारा पारिजातक. त्याने भामेलाही भुरळ घातली आणि कृष्ण...