अशीच एक मरगळलेली दुपार. घरातील सर्वच मंडळी जेवून जरा वामकुक्षी वगैरे साठी आडवी झालीत. पण तिला मात्र का कुणास ठाऊक आज झोप येतंच नव्हती. घरात कसतरीच वाटत होतं म्हणून ती उठली आणि सरळ अंगणात येऊन बसली, पडवीच्या पायरीवर.
दुपारचं हे निवांत अंगण तिने याआधी कधीच पाहिलं नव्हतं, अनुभवलं नव्हतं. थंडीच्या दिवसात अंगणातील झाडांच्या फांद्यांमधून येणारे उन्हाचे किरण खूपच हवेहवेसे वाटत होते. किती तरी प्रकारची झाडे लावली होती त्याने. आंबा, फणस, पोफळी, माड हे तर होतेच पण सोबत कितीतरी फुलझाडं पण. आंबा फणसाच्या फांद्यांच्या आडून दिसणारं ते छोटंसं आभाळ तिच्या मनाला खूप साद घालत होतं. माडांच्या सावळांतून येणारे सूर्यकिरण आल्हाददायक तसंच आश्वासकही वाटतं होते. सकाळीच शिंपण केल्यामुळे झाडांच्या बुंधात अजूनही ओलावा कायम होता. जसा तिच्या मनातही होता. मातीचा ओला वास, सूर्यकिरणांमुळे लकाकणारे पानांवरले पाण्याचे बिंदू खूप खूपच मोहक दिसत होते. रेंगाळलेला सूर्यनारायण खूप हवाहवासा वाटत होता जणू काही तो तिच्याशी गप्पा मारायलाच थांबला होता.
किती काय काय ते अंगण सांगत होतं! इथे खेळलेली मुले, कष्ट केलेली माणसे, माहेरच्या आठवणीने रडलेल्या सासुरवाशिणी, माहेरहून परत सासरी जाताना डोळे पाणावलेल्या माहेरवाशिणी, जीवनाची शेवटची यात्रा आणि नवसंजीवनाचा सोहळा सुद्धा!
घराला असणारं अंगण कोणतीही गोष्ट थेट घरात येऊ देत नाही. बरीचशी संकटं थोपवून ठेवतं अंगण! असंच एक अंगण आपल्याभोवती पण असतं, मन नावाचं. खूपशा गोष्टी ते आपल्यापर्यंत येऊच देत नाही स्वतःत साठवून ठेवतं. मधेच धडक देतं कधीकधी पण बऱ्याचदा सांभाळतच. या अंगणात पण अनेक झाडं आपण लावतो किती प्रकारची माणसे, अनेक पुस्तकं, अनेक प्रसंग खूप खोलवर मुळं रोवून.
आणि दुपार तिच्याविषयी काय सांगावं? फारशी कोणाची आवडती नसावी. मध्यान्ह समय, खूप काही करायचं अजून बाकी असतं. सकाळी घेतलेले निर्णय दुपारी अमलात आणायचे आणि त्याचं फळ चाखायचं संध्याकाळी. कष्टाला घाबरणार्यांना दुपार आवडत नसावी बहुदा. पण आयुष्याची संध्याकाळ निवांत जावी असं वाटणार्यांनी मात्र दुपार खूप आवडीने जगली पाहिजे व्यवस्थित नियोजनाने व्यतीत केली पाहिजे.
अंगणातली दुपार तिला खूप काही सांगून गेली तसच दुपारचं अंगणही खूप बोललं तिच्याशी. तीही बोलली तिच्या मनाच्या अंगणाशी, बागडली तिथे खूप आठवणींच्या सोबत आणि आयुष्याच्या दुपारी हळवी झाली एकटीने घालवायला लागणाऱ्या संध्याकाळीसाठी....
©उमा जोशी
PC: तन्मय जोशी.
दुपारचं हे निवांत अंगण तिने याआधी कधीच पाहिलं नव्हतं, अनुभवलं नव्हतं. थंडीच्या दिवसात अंगणातील झाडांच्या फांद्यांमधून येणारे उन्हाचे किरण खूपच हवेहवेसे वाटत होते. किती तरी प्रकारची झाडे लावली होती त्याने. आंबा, फणस, पोफळी, माड हे तर होतेच पण सोबत कितीतरी फुलझाडं पण. आंबा फणसाच्या फांद्यांच्या आडून दिसणारं ते छोटंसं आभाळ तिच्या मनाला खूप साद घालत होतं. माडांच्या सावळांतून येणारे सूर्यकिरण आल्हाददायक तसंच आश्वासकही वाटतं होते. सकाळीच शिंपण केल्यामुळे झाडांच्या बुंधात अजूनही ओलावा कायम होता. जसा तिच्या मनातही होता. मातीचा ओला वास, सूर्यकिरणांमुळे लकाकणारे पानांवरले पाण्याचे बिंदू खूप खूपच मोहक दिसत होते. रेंगाळलेला सूर्यनारायण खूप हवाहवासा वाटत होता जणू काही तो तिच्याशी गप्पा मारायलाच थांबला होता.
किती काय काय ते अंगण सांगत होतं! इथे खेळलेली मुले, कष्ट केलेली माणसे, माहेरच्या आठवणीने रडलेल्या सासुरवाशिणी, माहेरहून परत सासरी जाताना डोळे पाणावलेल्या माहेरवाशिणी, जीवनाची शेवटची यात्रा आणि नवसंजीवनाचा सोहळा सुद्धा!
घराला असणारं अंगण कोणतीही गोष्ट थेट घरात येऊ देत नाही. बरीचशी संकटं थोपवून ठेवतं अंगण! असंच एक अंगण आपल्याभोवती पण असतं, मन नावाचं. खूपशा गोष्टी ते आपल्यापर्यंत येऊच देत नाही स्वतःत साठवून ठेवतं. मधेच धडक देतं कधीकधी पण बऱ्याचदा सांभाळतच. या अंगणात पण अनेक झाडं आपण लावतो किती प्रकारची माणसे, अनेक पुस्तकं, अनेक प्रसंग खूप खोलवर मुळं रोवून.
आणि दुपार तिच्याविषयी काय सांगावं? फारशी कोणाची आवडती नसावी. मध्यान्ह समय, खूप काही करायचं अजून बाकी असतं. सकाळी घेतलेले निर्णय दुपारी अमलात आणायचे आणि त्याचं फळ चाखायचं संध्याकाळी. कष्टाला घाबरणार्यांना दुपार आवडत नसावी बहुदा. पण आयुष्याची संध्याकाळ निवांत जावी असं वाटणार्यांनी मात्र दुपार खूप आवडीने जगली पाहिजे व्यवस्थित नियोजनाने व्यतीत केली पाहिजे.
अंगणातली दुपार तिला खूप काही सांगून गेली तसच दुपारचं अंगणही खूप बोललं तिच्याशी. तीही बोलली तिच्या मनाच्या अंगणाशी, बागडली तिथे खूप आठवणींच्या सोबत आणि आयुष्याच्या दुपारी हळवी झाली एकटीने घालवायला लागणाऱ्या संध्याकाळीसाठी....
©उमा जोशी
Khuup chhan....
ReplyDelete